Monthly Archives: ಜೂನ್ 2011

ನಾಟ್ಯ ಭಂಗಿಗಳು, ಚಲನೆಗಳು – ಯತೊ ಹಸ್ತಃ ತತೋ ದೃಷ್ಟಿಃ


ಯತೊ ಹಸ್ತಃ ತತೋ ದೃಷ್ಟಿಃ
ತೋ ದೃಷ್ಟಿಃ ತತೋ ಮನಃ
ಯತೋ ಮನೋ ತತೋ ಭಾವಃ
ಯತೋ ಭಾವಃ ತತೋ ರಸಃ ||

ಕೈಗಳು ನಡೆದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿ, ದೃಷ್ಟಿ ಒಡನೆ ಮನಸ್ಸು, ಭಾವ, ರಸಗಳು ಪೂರಕವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಇದರ ಮೂಲಾರ್ಥ.

ಅಡವುಗಳಿಗಿರುವ ೪ ಲಕ್ಷಣಗಳು :

(೧) ಸ್ಥಾನಕ : ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ನಿಲ್ಲುವ ಭಂಗಿ
(೨) ನೃತ್ಯ   : ಆಯಾ ಅಡವುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೃತ್ಯ ಹಸ್ತಗಳಿವೆ. ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನೃತ್ತಹಸ್ತಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ.
(೩) ಚಾರಿ    : ಅಡವುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಬೇಕಾಗುವ ಕಾಲ್ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಳ ಚಲನೆಗಳು
(೪) ಹಸ್ತಕ್ಷೇತ್ರ  : ಅಡವುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕಾದ ಜಾಗ, ಚಲನೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಹಸ್ತಗಳಿರಬೇಕಾದ ಜಾಗ; ಈ ಗಾಗಗಳು ಮೈಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟು ವಿಶಿಷ್ಟ ದೂರ, ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು.

ಹುಬ್ಬಿನ ಚಲನೆಗಳು :

(೧) ಸಹಜ : ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವ ಹುಬ್ಬು
(೨) ಪತಿತ : ಕೆಳಗೆ ಬಂದ ಹುಬ್ಬು ಉಪಯೋಗ: ಅಸೂಯೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು
(೩) ಉತ್‍ಕ್ಶಿಪ್ತ : ಮೇಲೆ ಬಂದ ಹುಬ್ಬು ಉಪಯೋಗ: ವಿಸ್ಮಯ, ಸ್ತ್ರೀಕೋಪ
(೪) ರೇಚಿತ : ಒಂದು ಹುಬ್ಬು ಮೇಲೇರುವುದು
(೫) ಕುಂಚಿತ : ಹುಬ್ಬು ತುಸು ಬಾಗುವುದು ಉಪಯೋಗ: ಪ್ರಣಯ ಚೇಷ್ಟೆ
(೬) ಬ್ರುಕುಟಿ : ಹುಬ್ಬುಗಂಟಿಕ್ಕುವುದು  ಉಪಯೋಗ : ಕೋಪ
(೭) ಚತುಅರ : ಹುಬ್ಬು ಸಡಿಲಬಿಡುವುದು ಉಪಯೋಗ : ಅನುರಾಗ

ಕಣ್ಣಿನ ಚಲನೆಗಳು :

(೧) ಸಮ : ಎದುರಿಗೆ ನೋಡುವುದು
(೨) ಅನುಬೃತ್ತ : ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ನೋಡುವುದು ಉಪಯೋಗ : ಕೋಪ
(೩) ಸಾಚಿ : ಒಂದು ಬದಿಗೆ ನೋಡುವುದು  ಉಪಯೋಗ : ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು
(೪) ಉಲ್ಲೋಕಿತ : ಮೇಲೆ ನೋಡುವುದು
(೫) ಅವಲೋಕಿತ : ಕೆಳಗೆ ನೋಡುವುದು
(೬) ಆಲೋಕಿತ : ತೆರೆದು ಸುತ್ತ ತಿರುಗಿಸುವುದು
(೭) ಪ್ರಲೋಕಿತ : ಎರಡೂ ಬದಿಗೆ ನೋಡುವುದು
(೮) ನಿಮೀಲಿತ : ಅರೆಗಣ್ಣು ಮುಚ್ಚುವುದು ಉಪಯೋಗ : ಧ್ಯಾನ

Advertisements